

سزارین یک جراحی کامل شکمی است و بدن بعد از آن وارد مرحله ترمیم جدی می شود. خیلی از مادرها تصور می کنند چون زایمان انجام شده، سخت ترین مرحله گذشته؛ در حالی که مراقبت های بعد از سزارین دقیقاً همان جایی است که باید بیشتر حواس جمع باشید. بی توجهی به چند نکته ساده می تواند باعث عفونت، خونریزی، باز شدن بخیه یا حتی لخته شدن خون شود.
در این مطلب، هر موضوع را اول کامل توضیح می دهیم و بعد در بخش «تجربه کاربران» مثال های واقعی و ملموس می خوانید تا دقیق متوجه شوید موضوع چقدر مهم است.
بسیاری از مادران در شهریار و غرب تهران بعد از سزارین برای بررسی بخیه، خونریزی، درد غیرعادی یا نگرانی از لخته شدن خون به دکتر اکرم قرامحمدی مراجعه می کنند. خیلی ها می گویند پیگیری بعد از زایمان با یک متخصص باتجربه باعث شده با خیال راحت تری دوران نقاهت را بگذرانند.

بعد از سزارین، بدن به دلیل بی حرکتی در اتاق عمل و ساعات اولیه بعد از آن، در معرض خطر لخته شدن خون قرار می گیرد. از طرفی حرکت باعث فعال شدن روده ها و کاهش نفخ می شود. به همین دلیل معمولاً اگر وضعیت عمومی مادر خوب باشد، ۶ تا ۱۲ ساعت بعد از عمل باید با کمک پرستار چند قدم راه برود.
راه رفتن اولیه ممکن است سخت و دردناک باشد، اما این درد موقتی است و از مشکلات جدی تر جلوگیری می کند. بی حرکتی طولانی مدت می تواند باعث ورم پا، درد ساق و حتی لخته شدن خون شود.
«من از ترس بخیه هام اصلاً تکون نخوردم. تا فرداش راه نرفتم، پام ورم کرد و درد گرفت. بعدش فهمیدم باید همون شب چند قدم راه می رفتم.»
«پرستار مجبورم کرد همون شب بلند شم. خیلی درد داشت ولی فرداش نفخم نصف شد.»
«فکر می کردم استراحت مطلق بهتره، ولی وقتی راه افتادم تازه دیدم حالم بهتر شد.»

نحوه بلند شدن خیلی مهم است. اگر مستقیم از حالت طاق باز بلند شوید، فشار مستقیم به عضلات شکم و بخیه وارد می شود و درد شدیدی ایجاد می کند.
روش درست این است که اول به پهلو بچرخید، پاها را از تخت پایین بیاورید و بعد با کمک دست ها بنشینید و آرام بایستید. این کار فشار را تقسیم می کند و درد را کمتر می کند.
«اولین بار مستقیم نشستم بالا، یه درد تیرکشنده تو شکمم پیچید که اشکم دراومد.»
«وقتی یاد گرفتم اول به پهلو بچرخم، خیلی راحت تر شدم.»

تا حدود ۶ هفته، بخیه داخلی رحم در حال ترمیم است؛ حتی اگر ظاهر بخیه روی پوست خوب به نظر برسد. بلند کردن وسیله سنگین، جارو کشیدن، شستن فرش یا حتی بغل کردن کودک بزرگ تر می تواند باعث خونریزی داخلی یا درد شدید شود.
خیلی از مادرها چون بعد از دو هفته احساس بهتری دارند، فکر می کنند کاملاً خوب شده اند؛ اما ترمیم داخلی زمان بیشتری می برد.
«دو هفته بعد سزارین مهمون داشتم، شروع کردم جارو کشیدن. شبش خونریزی گرفتم و خیلی ترسیدم.»
«فکر می کردم خوب شدم، یه سطل آب بلند کردم، چند ساعت بعدش درد شدید شکم گرفتم.»
«من استراحت کردم و کارامو سپردم به بقیه، اصلاً مشکل خونریزی نداشتم.»

در ساعات اولیه بعد از بی حسی نخاعی، حرکت زیاد سر می تواند باعث سردرد شدید شود. به همین دلیل معمولاً توصیه می شود تا چند ساعت اول، حرکات ناگهانی سر نداشته باشید.
این سردرد ممکن است چند روز طول بکشد و خیلی آزاردهنده باشد.
«بعد عمل هی سرمو بالا میاوردم ببینم بچمو آوردن یا نه. فرداش سردرد وحشتناک گرفتم.»
«من آروم دراز کشیدم و اصلاً سردرد نگرفتم.»

بدن بعد از جراحی به پروتئین، آهن، ویتامین و مایعات کافی نیاز دارد. کم خوری باعث ضعف، دیر خوب شدن زخم و یبوست می شود.
یبوست بعد از سزارین خیلی شایع است و زور زدن موقع دفع می تواند به بخیه فشار بیاورد.
سوپ سبک
گوشت و تخم مرغ
سبزیجات
میوه
آب زیاد مصرف شود.
«چند روز اول اشتها نداشتم، کم غذا خوردم و یبوست گرفتم. موقع دستشویی رفتن خیلی اذیت شدم.»
«سوپ و مایعات زیاد خوردم، اصلاً مشکل یبوست نداشتم.»
«وقتی آب کم خوردم، سرگیجه می گرفتم.»
خیلی از مادرها نمی دانند چه حالتی بهتر است.
به پهلو خوابیدن معمولاً راحت تر است و فشار کمتری به بخیه وارد می کند. گذاشتن یک بالش بین پاها کمک می کند. خوابیدن روی شکم معمولاً تا ۴ تا ۶ هفته توصیه نمی شود.
«طاق باز که می خوابیدم کشش رو بخیه حس می کردم، به پهلو که خوابیدم راحت تر بود.»
«خواستم روی شکم بخوابم، درد گرفتم و منصرف شدم.»
یکی از مهم ترین عوارض احتمالی بعد از سزارین، لخته شدن خون در پا است. علامت آن معمولاً تورم یک طرفه پا، درد ساق، گرمی و قرمزی است.
در بعضی مادرها آمپول ضدانعقاد تجویز می شود تا این خطر کمتر شود .
«پام یه طرفه ورم کرده بود، فکر کردم طبیعیه. وقتی رفتم دکتر گفت احتمال لخته هست.»
«چند روز آمپول زدم چون اضافه وزن داشتم، خیالم راحت تر بود.»
«بی تحرک بودم، پام درد گرفت و فهمیدم نباید اینقدر استراحت مطلق می کردم.»

گاهی بعضی علائم طبیعی هستند، مثل درد خفیف یا خونریزی کم. اما بعضی نشانه ها خطرناک اند و نباید نادیده گرفته شوند.
تجربه کاربران
«فکر کردم تبم طبیعیه، ولی وقتی رفتم دکتر گفت عفونت گرفتی.»
«خونریزی م یهویی زیاد شد، سریع رفتم بیمارستان.»
«چشمام سیاهی رفت و ضعف شدید گرفتم، بعد فهمیدم خونریزی داشتم.»
در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، مراجعه فوری ضروری است:
⚠ تب بالای ۳۸ درجه
⚠ ترشح بدبو یا چرکی از محل بخیه
⚠ خونریزی شدید یا لخته های بزرگ (بزرگتر از یک توپ پینگ پنگ)
⚠ درد شدید و غیرقابل تحمل شکم
⚠ تورم و درد یک طرفه پا
⚠ تنگی نفس یا درد قفسه سینه
⚠ ضعف شدید و سرگیجه
همچنین حتی اگر علامت خاصی ندارید، ویزیت 10 روز بعد از زایمان برای بررسی ترمیم رحم و بخیه داخلی بسیار مهم است.
بسیاری از مادران در شهریار و غرب تهران برای این بررسی ها به دکتر اکرم قرامحمدی مراجعه می کنند تا از سلامت کامل خود مطمئن شوند و اگر مشکلی وجود داشته باشد، در همان مراحل اولیه درمان شود.
دوران بعد از سزارین، زمان مراقبت از خودتان است. به علائم بدنتان گوش دهید و هیچ نشانه غیرعادی را نادیده نگیرید.