بارداری پوچ یکی از تجربه های سخت و نگران کننده ای است که ممکن است در هفته های ابتدایی بارداری برای برخی از زنان اتفاق بیفتد. بسیاری از خانم ها در این شرایط ابتدا با یک تست بارداری مثبت، افزایش عدد بتا و علائم معمول بارداری مانند تهوع، حساس شدن سینه ها و خستگی مواجه می شوند؛ اما در سونوگرافی مشخص می شود که کیسه بارداری تشکیل شده، ولی جنین داخل آن رشد نکرده است.
به همین دلیل، یکی از پرتکرارترین سوالات زنان این است که: از کجا بفهمم بارداریم پوچ است؟ آیا تهوع و علائم بارداری طبیعی همچنان وجود دارد؟ آیا لکه بینی قهوه ای حتماً نشانه بارداری پوچ است؟ عدد بتا در بارداری پوچ چه تغییری می کند و آیا بعد از یک بار بارداری پوچ، احتمال تکرار آن وجود دارد؟
در این مقاله، علائم بارداری پوچ، روش تشخیص، تفاوت آن با بارداری سالم، روش های درمان و اقدامات لازم برای بارداری بعدی را به زبان ساده بررسی می کنیم.
توجه: وجود هرکدام از علائم زیر به تنهایی به معنی بارداری پوچ نیست. تشخیص قطعی معمولاً با بررسی روند بارداری، آزمایش βhCG و مهم تر از همه سونوگرافی انجام می شود. درمان زودهنگام بدون تایید تشخیص می تواند به یک بارداری سالم آسیب بزند.
بارداری پوچ که در پزشکی به آن حاملگی بدون جنین یا Anembryonic Pregnancy گفته می شود، زمانی اتفاق می افتد که تخمک و اسپرم با یکدیگر لقاح پیدا کرده و لانه گزینی در رحم انجام شده است. بدن نیز به دنبال این اتفاق، تولید هورمون های بارداری را آغاز می کند و کیسه حاملگی شکل می گیرد؛ اما جنین در داخل کیسه حاملگی تشکیل نمی شود یا رشد آن در مراحل بسیار ابتدایی متوقف می شود.
در بسیاری از موارد، علت بارداری پوچ به اختلالات تصادفی کروموزومی در جنین اولیه مربوط می شود. بنابراین، بارداری پوچ معمولاً به دلیل کاری که مادر انجام داده یا انجام نداده ایجاد نمی شود و نباید خودتان را بابت آن سرزنش کنید. اختلالات کروموزومی یکی از مهم ترین علل سقط های زودرس هستند.
مهم ترین نکته این است که از روی علائم به تنهایی نمی توان بارداری پوچ را تشخیص داد. ممکن است یک زن بارداری پوچ داشته باشد و همچنان تمام علائم معمول بارداری را تجربه کند؛ در مقابل، ممکن است زنی علائم بارداری کمی داشته باشد اما بارداری او کاملاً طبیعی باشد.
آزمایش خون و بررسی روند βhCG
سونوگرافی واژینال
بررسی اندازه کیسه حاملگی
بررسی وجود یا عدم وجود کیسه زرده و جنین
تکرار سونوگرافی در صورت زود بودن زمان بررسی
گاهی یک سونوگرافی خیلی زودهنگام ممکن است فقط کیسه حاملگی را نشان دهد، در حالی که هنوز برای مشاهده جنین زود است. به همین دلیل، اگر پزشک در سونوگرافی اولیه به بارداری پوچ شک داشته باشد، ممکن است تکرار سونوگرافی پس از فاصله زمانی مناسب را توصیه کند.
یک سونوگرافی زودهنگام و مبهم به تنهایی نباید باعث تشخیص قطعی بارداری پوچ شود.
بارداری پوچ معمولاً در هفته های ابتدایی بارداری تشخیص داده می شود؛ بسیاری از زنان در زمان سونوگرافی اولیه، یعنی حدود هفته های ۵ تا ۸ بارداری، متوجه می شوند که کیسه حاملگی تشکیل شده اما جنین داخل آن دیده نمی شود.
اما نکته مهم این است که علائم بارداری پوچ الزاماً از یک هفته مشخص شروع نمی شوند. در برخی زنان، هیچ علامت خاصی وجود ندارد و بارداری پوچ فقط در سونوگرافی مشخص می شود. در برخی دیگر، علائم سقط مانند لکه بینی، خونریزی، درد زیر شکم یا کاهش علائم بارداری ایجاد می شود.
بنابراین، زمان شروع علائم نمی تواند به تنهایی مشخص کند که بارداری پوچ وجود دارد یا خیر.
بله. بارداری پوچ می تواند با تهوع، استفراغ، حساس شدن سینه ها، خواب آلودگی، خستگی و حتی افزایش عدد بتا همراه باشد.
علت این موضوع این است که در بارداری پوچ، بدن ممکن است برای مدتی همچنان هورمون های بارداری، به ویژه hCG، تولید کند. به همین دلیل، بسیاری از زنان با وجود بارداری پوچ، علائم کاملاً شبیه یک بارداری طبیعی دارند.
پس وجود تهوع به معنی سالم بودن قطعی بارداری نیست و از طرف دیگر، نداشتن تهوع نیز به معنی بارداری پوچ نیست. تنها روش قابل اعتماد برای بررسی وضعیت رشد بارداری، ارزیابی پزشکی و سونوگرافی در زمان مناسب است.
یکی از سوالات بسیار رایج زنان این است که: اگر جنینی وجود ندارد، چرا هنوز تهوع شدید دارم؟
علت آن به هورمون های بارداری برمی گردد. در بارداری پوچ، کیسه حاملگی و بافت های مرتبط با بارداری ممکن است برای مدتی در رحم باقی بمانند و بدن همچنان هورمون hCG تولید کند. این هورمون می تواند باعث ادامه تهوع، استفراغ، حساسیت سینه ها و سایر علائم بارداری شود.
به همین دلیل، شدت تهوع نمی تواند وضعیت سلامت جنین را مشخص کند. برخی زنان حتی پس از تشخیص بارداری پوچ، تا مدتی علائم بارداری را تجربه می کنند.
لکه بینی قهوه ای یا خونریزی واژینال می تواند در بارداری پوچ دیده شود، اما هر لکه بینی در اوایل بارداری به معنی بارداری پوچ نیست.
لکه های قهوه ای معمولاً نشان دهنده خروج خون قدیمی هستند. در برخی موارد، با پیشرفت سقط یا توقف رشد بارداری، خونریزی ابتدا به صورت لکه بینی قهوه ای آغاز شده و سپس بیشتر می شود.
اما لکه بینی در اوایل بارداری می تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد و حتی در برخی بارداری های سالم نیز اتفاق بیفتد. بنابراین، اگر در بارداری دچار لکه بینی، خونریزی یا درد شده اید، بهتر است برای بررسی دقیق با پزشک متخصص زنان مشورت کنید.
در بارداری پوچ، عدد βhCG می تواند در ابتدا افزایش پیدا کند زیرا بدن تصور می کند بارداری در حال پیشرفت است و بافت های بارداری همچنان هورمون تولید می کنند.
به همین دلیل، یک عدد بتای بالا به تنهایی نمی تواند سالم بودن جنین را ثابت کند. ممکن است عدد بتا در ابتدا افزایش داشته باشد، اما روند افزایش آن با روند مورد انتظار مطابقت نداشته باشد یا پس از مدتی کاهش پیدا کند.
پزشک معمولاً روند عدد بتا را در کنار سونوگرافی و علائم بیمار بررسی می کند. تشخیص بارداری پوچ فقط بر اساس یک عدد بتا انجام نمی شود.
با شروع فرآیند دفع بارداری پوچ، ممکن است علائم سقط ظاهر شوند. مهم ترین این علائم عبارت اند از:
البته شدت علائم در زنان مختلف متفاوت است. برخی افراد خونریزی و درد قابل توجهی دارند و برخی دیگر ممکن است بدون علائم شدید متوجه توقف بارداری شوند.
خونریزی شدید، درد شدید یا یک طرفه شکم، سرگیجه، ضعف شدید یا احساس غش نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
خستگی و بی حالی شدید به تنهایی نمی تواند نشانه بارداری پوچ باشد. خود بارداری، تغییرات هورمونی، کم خونی، کم خوابی، استرس و بسیاری از عوامل دیگر می توانند باعث خستگی شوند.
از طرف دیگر، در بارداری پوچ نیز ممکن است هورمون های بارداری همچنان بالا باشند و فرد احساس خستگی و خواب آلودگی داشته باشد. بنابراین، خستگی شدید یا ادامه دار به تنهایی برای تشخیص بارداری پوچ کافی نیست.
بله. ممکن است بارداری پوچ بدون هیچ گونه خونریزی یا لکه بینی اتفاق بیفتد.
برخی زنان هیچ درد، خونریزی یا علامت غیرطبیعی ندارند و در سونوگرافی متوجه می شوند که کیسه حاملگی رشد کرده، اما جنین داخل آن دیده نمی شود.
این حالت یکی از دلایلی است که انجام سونوگرافی در زمان مناسب اهمیت زیادی دارد. نداشتن خونریزی به معنی سالم بودن قطعی بارداری نیست، همان طور که وجود لکه بینی نیز به معنی بارداری پوچ نیست.
در اغلب موارد، تست بیبی چک در بارداری پوچ ابتدا مثبت است – زیرا هورمون hCG در بدن وجود دارد.
اگر بارداری پوچ وارد مرحله سقط شود و سطح hCG کاهش پیدا کند، ممکن است تست بارداری به تدریج کمرنگ شده و در نهایت منفی شود. اما زمان منفی شدن تست به میزان hCG و سرعت کاهش آن بستگی دارد.
⚠بنابراین، مثبت یا منفی بودن بیبی چک به تنهایی نمی تواند بارداری پوچ را تشخیص دهد.
در بارداری سالم، معمولاً با پیشرفت بارداری، ساختارهای داخل کیسه حاملگی به تدریج قابل مشاهده می شوند؛ از جمله کیسه زرده و سپس جنین و فعالیت قلبی در زمان مناسب.
در بارداری پوچ، ممکن است کیسه حاملگی تشکیل شده باشد اما در زمان مناسب، جنین یا ساختارهای مورد انتظار داخل آن دیده نشوند.
با این حال، زمان انجام سونوگرافی اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر سونوگرافی خیلی زود انجام شود، ممکن است هنوز جنین قابل مشاهده نباشد و این موضوع به اشتباه به عنوان بارداری پوچ تفسیر شود.
به همین دلیل، در مواردی که تشخیص قطعی نیست، پزشک ممکن است سونوگرافی واژینال را در فاصله زمانی مناسب تکرار کند. تشخیص قطعی باید بر اساس معیارهای پزشکی و توسط متخصص انجام شود.
کاهش ناگهانی علائم بارداری مانند تهوع، حساسیت سینه ها یا خستگی می تواند باعث نگرانی شدید مادر شود، اما به تنهایی به معنی بارداری پوچ یا سقط نیست.
شدت علائم بارداری در طول روزها و هفته های مختلف می تواند تغییر کند. بعضی زنان نیز از ابتدا علائم کمی دارند.
با این حال، اگر کاهش علائم بارداری همراه با خونریزی، درد شدید، گرفتگی های شدید یا سایر علائم غیرطبیعی باشد، باید بررسی پزشکی انجام شود.
پس از تایید قطعی تشخیص، پزشک بر اساس شرایط جسمی، سن بارداری، میزان خونریزی، علائم، وضعیت رحم و ترجیح بیمار، مناسب ترین روش را انتخاب می کند.
به طور کلی، روش های مدیریت بارداری پوچ شامل موارد زیر است:
در برخی موارد، بدن به صورت طبیعی فرآیند سقط را آغاز می کند و بافت بارداری دفع می شود. این روش ممکن است برای برخی زنان مناسب باشد، اما نیاز به پیگیری پزشکی دارد تا اطمینان حاصل شود که بافت باقی مانده ای در رحم باقی نمانده است.
پزشک ممکن است در شرایط مناسب از دارو برای کمک به تخلیه رحم استفاده کند. نوع دارو، مقدار مصرف و روش استفاده باید حتماً توسط پزشک تعیین شود.
مصرف خودسرانه دارو برای دفع بارداری می تواند خطرناک باشد.
در برخی شرایط، مانند خونریزی شدید، عفونت، باقی ماندن بقایای بارداری یا مناسب نبودن روش های دیگر، ممکن است تخلیه رحم با روش جراحی توصیه شود.
انتخاب روش درمان به شرایط هر زن بستگی دارد و نمی توان گفت یک روش برای همه افراد بهترین گزینه است.
پاسخ این سوال برای همه زنان یکسان نیست.
درمان دارویی می تواند برای برخی زنان گزینه مناسبی باشد، در حالی که در بعضی شرایط، تخلیه جراحی به دلیل خونریزی، عفونت یا باقی ماندن بافت بارداری انتخاب مناسب تری است.
به همین دلیل، انتخاب بین دارو و کورتاژ باید بعد از معاینه و بررسی دقیق توسط متخصص زنان انجام شود.
گاهی پس از سقط یا درمان بارداری پوچ، بخشی از بافت بارداری در رحم باقی می ماند. این وضعیت ممکن است با علائمی مانند موارد زیر همراه باشد:
در صورت وجود این علائم، انجام سونوگرافی و ارزیابی پزشکی اهمیت دارد. باقی ماندن بقایا در برخی موارد می تواند خطر عفونت یا خونریزی را افزایش دهد.
در اغلب موارد، یک بار بارداری پوچ به معنی ارثی بودن مشکل یا تکرار قطعی آن نیست.
بسیاری از بارداری های پوچ به دلیل یک اختلال تصادفی در تقسیم سلولی و کروموزوم های جنین ایجاد می شوند. بنابراین، تجربه یک بارداری پوچ معمولاً به این معنا نیست که بارداری های بعدی نیز حتماً با همین مشکل مواجه خواهند شد.
با این حال، اگر بارداری پوچ یا سقط در چند بارداری تکرار شود، بررسی دقیق تر علت اهمیت پیدا می کند. طبق راهنمای جدید انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا، از دست رفتن دو یا بیشتر بارداری می تواند در چارچوب بررسی سقط مکرر قرار بگیرد و ارزیابی اختصاصی خود را نیاز دارد.
بله، ممکن است یک زن بیش از یک بار بارداری پوچ را تجربه کند. اما این اتفاق به معنی آن نیست که دیگر امکان بارداری سالم وجود ندارد.
دکتر اکرم قرامحمدی : تجربه دو بارداری پوچ پشت سر هم می تواند از نظر روحی بسیار سخت باشد و طبیعی است که زن در بارداری بعدی اضطراب زیادی داشته باشد. در این شرایط، مهم ترین کار، بررسی علت احتمالی به جای مقصر دانستن خود است ، مهمترین وظیفه برای یک خانم حفظ خونسردی و امید به آینده برای داشتن بارداری موفق است .
بررسی های احتمالی ممکن است بر اساس شرایط فرد شامل ارزیابی رحم، بررسی عوامل ژنتیکی، بررسی برخی مشکلات هورمونی یا بیماری های زمینه ای و در موارد مناسب بررسی عوامل مربوط به اسپرم باشد.
خیر. بارداری پوچ مکرر به تنهایی به معنی ناباروری نیست.
ناباروری و سقط مکرر دو مسئله متفاوت هستند. در ناباروری، مشکل اصلی باردار نشدن پس از مدت مشخصی تلاش است؛ اما در سقط مکرر، بارداری ایجاد می شود ولی در مراحل مختلف ادامه پیدا نمی کند.
با این حال، تکرار بارداری پوچ می تواند نشان دهنده وجود یک عامل قابل بررسی باشد. به همین دلیل، در صورت تکرار، بهتر است به جای اقدام خودسرانه برای بارداری بعدی، علت احتمالی با کمک متخصص بررسی شود.
بسیاری از زنان با سابقه سقط های مکرر، حتی در شرایطی که علت مشخصی پیدا نمی شود، در بارداری بعدی بارداری موفقی را تجربه می کنند.
اگر بارداری پوچ چند بار تکرار شده باشد، مشاوره ژنتیک می تواند در بررسی برخی علل احتمالی اهمیت داشته باشد.
بر اساس شرایط فرد و سابقه بارداری ها، ممکن است پزشک بررسی هایی مانند موارد زیر را در نظر بگیرد:
در رویکردهای جدید، بررسی سقط مکرر باید هدفمند و بر اساس سابقه فردی بیمار انجام شود و انجام تعداد زیادی آزمایش بدون اندیکاسیون پزشکی لزوماً به تشخیص بهتر کمک نمی کند ، پس سعی کنید به مراکز معتبر و با تجربه مراجعه کنید .
پاسخ کوتاه و قاطع پزشکی این است: بارداری پوچ یک مشکل مشترک است و می تواند ناشی از اختلال در تخمک، اسپرم یا هر دو باشد. این عارضه تقصیر هیچ یک از زوجین نیست، بلکه یک خطای تصادفی در طبیعت است.
زمان مناسب برای اقدام مجدد به شرایط جسمی و روحی مادر و روش درمان بستگی دارد.
برای بسیاری از زنان، از نظر پزشکی لازم نیست مدت طولانی برای اقدام مجدد صبر کنند ، اما زمان مناسب باید بر اساس شرایط فرد تعیین شود. اگر بارداری پوچ مکرر اتفاق افتاده باشد، بهتر است قبل از اقدام مجدد، ارزیابی علت انجام شود.
واقعیت این است که برای جلوگیری قطعی از تمام موارد بارداری پوچ راهی وجود ندارد ، زیرا بخش قابل توجهی از موارد به اختلالات تصادفی کروموزومی مربوط می شوند.
قبل از بارداری معاینه شوید
اگر سابقه بارداری پوچ، سقط یا ناباروری دارید، بهتر است پیش از اقدام مجدد با متخصص زنان و ناباروری مشورت کنید.
بیماری های زمینه ای را کنترل کنید
اختلالات تیروئید، دیابت و برخی مشکلات پزشکی می توانند بر سلامت بارداری تاثیر بگذارند و باید در صورت وجود، تحت کنترل باشند.
اسیدفولیک را طبق نظر پزشک شروع کنید
مصرف اسیدفولیک پیش از بارداری برای سلامت جنین اهمیت دارد، اما مقدار و زمان مصرف بهتر است با توجه به شرایط فردی تعیین شود.
سیگار و مواد آسیب رسان را کنار بگذارید
سیگار و برخی مواد می توانند بر سلامت باروری و بارداری تاثیر منفی داشته باشند.
از مصرف خودسرانه دارو و مکمل پرهیز کنید
هر مکمل یا دارویی که در دوران بارداری مصرف می شود باید با نظر پزشک باشد.
بعد از بارداری پوچ، علت تکرار را بررسی کنید
اگر بارداری پوچ بیش از یک بار اتفاق افتاده است، بررسی تخصصی می تواند به شناسایی برخی عوامل قابل درمان کمک کند.
تجربه بارداری پوچ، به خصوص اگر بعد از مدت زیادی تلاش برای بارداری اتفاق افتاده باشد، می تواند از نظر روحی بسیار سنگین باشد. بسیاری از زنان در شهریار، اندیشه، فردیس، کرج، غرب تهران، رباط کریم و مناطق اطراف، پس از تجربه یک یا چند بارداری ناموفق، به دنبال پزشکی هستند که علاوه بر درمان ناباروری، علت سقط یا بارداری پوچ مکرر را نیز به صورت دقیق بررسی کند.
دکتر اکرم قرامحمدی متخصص زنان و زایمان به صورت تخصصی در زمینه درمان ناباروری و بررسی و درمان مشکلات مرتبط با بارداری پوچ و سقط های مکرر فعالیت می کنند. در مواردی که بارداری پوچ تکرار شده باشد، بررسی دقیق سابقه بارداری، شرایط رحم، عوامل هورمونی، ژنتیکی و سایر عوامل مرتبط می تواند به برنامه ریزی بهتر برای بارداری بعدی کمک کند.
بارداری پوچ به معنی پایان شانس مادر شدن نیست. بسیاری از زنان پس از یک بارداری پوچ، در بارداری بعدی صاحب فرزند سالم می شوند.
اگر اکنون با علائمی مانند لکه بینی، خونریزی، درد لگن، کاهش علائم بارداری یا نگرانی درباره نتیجه سونوگرافی مواجه هستید، از تشخیص خودسرانه و مقایسه شرایط خود با تجربه دیگران در شبکه های اجتماعی خودداری کنید. علائم بارداری پوچ در زنان مختلف می تواند بسیار متفاوت باشد و تشخیص نهایی باید با بررسی پزشکی انجام شود.
اگر بارداری پوچ برای شما بیش از یک بار تکرار شده است، بهتر است پیش از اقدام مجدد، علت احتمالی آن به صورت تخصصی بررسی شود. با تشخیص درست، بررسی هدفمند و انتخاب روش درمان مناسب، در بسیاری از موارد می توان شانس بارداری موفق آینده را افزایش داد.
خیر. ممکن است بدون خونریزی و تنها در سونوگرافی تشخیص داده شود.
بله. تا زمانی که هورمون های بارداری در بدن وجود داشته باشند، تهوع و سایر علائم بارداری ممکن است ادامه داشته باشند.
خیر. یک بارداری پوچ معمولاً به معنی ناباروری نیست.
ممکن است تکرار شود، اما یک بار بارداری پوچ به معنی تکرار قطعی آن نیست. در صورت تکرار، بررسی تخصصی توصیه می شود.
بله. بسیاری از زنان پس از بارداری پوچ، بارداری سالمی را تجربه می کنند. زمان اقدام مجدد باید با توجه به شرایط جسمی، روحی و پزشکی مادر تعیین شود.
منابع : asrm.org – zhivarivf.com
صحتسنجی علمی و بالینی: این محتوای تخصصی در راستای اصول مراقبتهای بهداشتی، بر اساس آخرین گایدلاینهای بالینی مصوب و رفرنسهای معتبر مدیکال بینالمللی تدوین گردیده و اصالت علمی، پاتوژنیک و درمانی آن به طور کامل توسط دکتر اکرم قرامحمدی بررسی، ویرایش و تایید شده است.
مشاهده رزومه و سوابق پزشک
